Ouders in jeugdvoetbal: een bron van ergernis (1)

Blogs door Nick Veenbrink

Ouders in jeugdvoetbal: een bron van ergernis

Ik hoor steeds vaker dat clubs de rol van ouders in jeugdvoetbal zorgwekkend vinden. Het wordt een bron van ergernis en frustratie waar enorm veel tijd in gaat zitten voor clubs. Ouders staan schreeuwend langs de lijn te foeteren op de scheidsrechter of doen ze hun beklag, omdat hun kind niet in een selectieteam zit.

Deze blog gaat over de rol van ouders in jeugdvoetbal. Ik probeer een perspectief te schetsen waardoor we hun rol beter begrijpen om in volgende artikelen toe te werken naar een oplossing.

Eerst begrijpen, dan begrepen worden.

Laat ik vooropstellen dat ik de overtuiging heb dat iedere ouder het beste met zijn/haar kind voor heeft. Hoe de liefde voor hun kind zich in de context van sport uit verschilt alleen heel erg. Er is veel aandacht voor de klagende, aanwezige ouder, terwijl er heel veel goede voorbeelden zijn van ouders die hun kinderen vooral steunen en op de achtergrond blijven. Die zie of hoor je alleen veel minder. Ik wil dus ook voorkomen dat ik in dit artikel alle ouders over een kam scheer. Ik probeer een verklaring te vinden voor een brede (maatschappelijke) tendens dat steeds meer ouders overmatig betrokken zijn wat zich soms uit in zorgwekkend gedrag.

Prestatiemaatschappij

Ouders voelen zich sterk verantwoordelijk voor de prestaties van hun kinderen. Ze verwachten dat hun kind een eerlijke kans krijgt op succes. Dat zie je bijvoorbeeld terug bij het middelbare schooladvies dat kinderen krijgen op de basisschool. Dit is steeds vaker reden voor ouders om druk uit te oefenen op leraren. Een effect van de prestatiemaatschappij waar we in leven. Een andere manier waarop dat zich uit, is dat ouders hun kinderen willen behoeden voor tegenslag.

Een kenmerk van de prestatiemaatschappij is dat men gedreven is door succes. Niet alleen zakelijk, maar ook bijvoorbeeld in de opvoeding van kinderen. We hebben de verwachting dat opvoeding leidt tot succesvolle kinderen. Waar succesvol zijn niet hoeft te betekenen dat kinderen ook gelukkig zijn. Wanneer ouders zich deze verwachtingen erg aantrekken verbinden ze de prestaties van kinderen aan de kwaliteit van hun opvoeding. Anders gezegd en zwart-wit gesteld: een goed presterend kind staat gelijk aan een goede opvoeding.

Sport is een domein waar prestaties van kinderen heel meetbaar en zichtbaar gemaakt worden. Het spelen van wedstrijden in competitieverband met ranglijsten of gekozen worden voor een selectieteam zijn voorbeelden die ouders een heel concreet middel geven om de prestaties van hun kinderen zichtbaar te maken. Prestatiemeting en -vergelijking is een belangrijk kenmerk van de prestatiemaatschappij. Het verklaart waarom ouders zoveel belang hechten aan het winnen van wedstrijden of gekozen worden voor een selectieteam. Ze willen dat hun kind een eerlijke kans krijgt op succes.

“Nou ja, toch wel belangrijk dat je kind zo hoog mogelijk voetbalt. Of dat je kind in ieder geval wel een faire kans krijgt om zo hoog mogelijk te voetballen. En inderdaad die net iets betere faciliteiten te krijgen, twee keer per week trainen, dat je inderdaad op kunstgrasveld mag trainen en niet daar op een knollenveld.” Ouder van een niet-selectiespeler bij een amateurvoetbalclub

Ouders zijn tot veel bereid

Ouders hechten belang aan de competitieve elementen in sport wat zich uit in het volgen van ranglijsten en verlangen dat hun kinderen wedstrijden winnen of kampioen worden. Zij willen dat hun kind het goed doet. Ook het verkozen worden tot selectiespeler is een onderwerp dat bij ouders leeft. Volgens ouders geeft het toch een vorm van “status” als hun kind bij de beste van een leeftijdscategorie hoort. Ouders zijn bereid ver te gaan hieraan bij te dragen.

“Dus op gegeven moment werd ik gevraagd van zou je dan leider van dat team willen worden. Dus als ik [nee] gezegd had, […], weet ik natuurlijk niet of het dan niet doorgegaan zou zijn. Maar als ik ja zeg weet ik in ieder geval zeker dat ie door gaat [naar een hoger team].” Ouder van niet-selectiespeler bij een amateurclub

Bovenstaand voorbeeld maakt heel concreet dat ouders tot veel bereid zijn om hun kind hoog te laten spelen.

In een prestatiemaatschappij is sport bij uitstek een domein waar je prestaties kunt meten. Dat biedt een verklaring voor het gedrag van (sommige) ouders. Zwart-wit gesteld: ouders zien zichzelf als goede opvoeder wanneer hun kinderen goed presteren. Waarbij we vooral niet moeten vergeten dat presteren niet gelijk staat aan gelukkig zijn en plezier hebben.

In een volgend artikel meer over de rol van ouders in jeugdsport en vooral wat de effecten van ouders zijn op hun sportende kinderen.

De quotes in dit artikel komen uit interviews met spelers en ouders van amateurclubs in het kader van een onderzoek naar selectiebeleid in jeugdvoetbal.